Porozmawiajmy o kawie…
Nuty smakowe to nie to samo co kawa smakowa.
Orzechy laskowe, gorzka czekolada, karmel… Czytasz to na opakowaniu, a w składzie jest tylko jedno słowo: kawa. Bez orzechów, bez czekolady, bez cukru. Skąd więc te smaki w filiżance?
Czy wiesz, że kawa może mieć wyraźne nuty orzechów, czekolady czy karmelu, choć nie dodano do niej żadnego z tych składników? To naturalne nuty smakowe. Bardzo często myli się je z aromatami dodawanymi do kawy smakowej, a to dwie zupełnie różne rzeczy.
Nuta smakowa to skojarzenie, a nie składnik
Kiedy na opakowaniu czytasz „czekolada, orzechy, karmel”, to opis tego, co przypomina smak i aromat tej kawy. Tak samo opisuje się wino („wiśnia, wanilia”) albo herbatę („miód, kwiaty”). Nikt nie dolewa do wina soku wiśniowego, a mimo to wiśnię da się w nim wyczuć.
W kawie dzieje się to samo. Ziarna zawierają setki związków odpowiedzialnych za smak i zapach. Część z nich do złudzenia przypomina te, które znamy z czekolady, prażonych orzechów czy skarmelizowanego cukru. Nasz nos i język rozpoznają podobieństwo, a mózg podpowiada: „to smakuje jak orzech laskowy”.
Nuta smakowa mówi, jak kawa smakuje. Nie mówi, co do niej dodano.
A czym jest kawa smakowa?
Kawa smakowa (aromatyzowana) to kawa, do której po upaleniu dodano aromat — na przykład orzechowy, waniliowy czy karmelowy. Taki aromat pokrywa ziarna i to on odpowiada za smak, a nie same ziarna.
Łatwo to sprawdzić: w składzie kawy aromatyzowanej znajdziesz słowo „aromat”. W kawie bez dodatków skład to po prostu „kawa palona ziarnista” albo „100% Arabica”.
W Lungo Caffè stawiamy na naturalny smak i aromat ziaren — bez dodatku aromatów smakowych. Wszystkie nuty, które opisujemy na naszych opakowaniach, pochodzą z samej kawy.
Skąd biorą się naturalne nuty smakowe?
Na smak i aromat kawy wpływa cała jej droga — od krzewu do filiżanki. Najważniejsze są:
Odmiana ziaren
Arabica zwykle daje więcej słodyczy, owocowych i kwiatowych nut oraz delikatniejszą kwasowość. Robusta wnosi pełniejsze ciało, wyraźniejszą gorycz i nuty kojarzące się z kakao czy ziemistymi smakami. Dlatego blendy, czyli mieszanki różnych ziaren, mogą łączyć zalety obu.
Miejsce i warunki uprawy
Wysokość, gleba, klimat i czas dojrzewania owoców kawowca mają ogromny wpływ na smak. Kawy z wysoko położonych plantacji dojrzewają wolniej i często są bardziej złożone. Ogólnie: ziarna z Brazylii częściej kojarzą się z orzechami i czekoladą, a z Etiopii czy Kenii — z owocami i kwiatami. To oczywiście uproszczenie, ale dobrze pokazuje, jak wiele zależy od miejsca.
Sposób obróbki
Po zbiorze owoce kawowca trzeba przetworzyć. Ziarna myte (obróbka mokra) dają zwykle czystszy, bardziej klarowny smak. Ziarna suszone w całych owocach (obróbka naturalna) są często słodsze i bardziej owocowe.
Palenie
To w czasie palenia powstaje większość związków odpowiedzialnych za aromat kawy. Zachodzą wtedy reakcje podobne do tych, które znamy z kuchni — karmelizacja cukrów czy brązowienie skórki chleba. Stąd właśnie nuty karmelu, orzechów, czekolady i kakao.
- Jaśniejsze palenie — więcej owoców, kwiatów i kwasowości.
- Średnie palenie — karmel, orzechy, mleczna czekolada, dobrze wyważony smak.
- Ciemniejsze palenie — gorzka czekolada, kakao, wyraźniejsza gorycz i pełne ciało.
Dlaczego nie zawsze czujesz to, co jest na opakowaniu?
Nuty smakowe to podpowiedź, a nie obietnica, że każdy wyczuje dokładnie to samo. Smak to sprawa bardzo osobista — każdy ma trochę inną wrażliwość i inne skojarzenia. Znaczenie ma też sposób parzenia:
- w espresso najłatwiej wyczuć czekoladę, karmel i orzechy,
- z mlekiem kawa staje się łagodniejsza i słodsza, a nuty czekoladowe zwykle wychodzą na pierwszy plan,
- w przelewie (drip, Chemex) i w kawiarce lepiej słychać owoce i kwasowość.
Liczy się też świeżość ziaren, stopień zmielenia, temperatura wody i proporcje. Więcej o tym, jak przygotować kawę, znajdziesz w poradniku Jak parzyć kawę.
Jak wyczuć nuty smakowe w kawie? Kilka prostych sposobów
- Najpierw powąchaj. Większość tego, co nazywamy smakiem, to tak naprawdę zapach. Zanim się napijesz, poczuj aromat kawy.
- Daj kawie chwilę ostygnąć. W bardzo gorącej kawie trudno cokolwiek wyczuć. Gdy temperatura trochę spadnie, nuty stają się wyraźniejsze.
- Porównuj dwie kawy obok siebie. Różnice między nimi pomagają nazwać to, co czujesz w każdej z nich.
- Zacznij od opisu na opakowaniu. Szukaj w filiżance konkretnej nuty, np. orzecha. Z czasem zaczniesz ją rozpoznawać bez podpowiedzi.
- Spróbuj bez cukru. Przynajmniej raz — cukier i syropy przykrywają naturalne nuty kawy.
Warto czytać nuty razem ze skalą goryczy i kwasowości. O tym, jak rozumieć gorycz i kwasowość, pisaliśmy w osobnym artykule.
Nuty smakowe w kawach Lungo
Każda kawa z Kolekcji Lungo ma swój charakter. Poniżej znajdziesz ich nuty smakowe oraz poziom goryczy i kwasowości — dokładnie tak, jak na opakowaniach.
Nuty, gorycz i kwasowość w kawach Lungo
Skala 1–5, tak jak na opakowaniu. Kawy ułożone od najniższej do najwyższej kwasowości.
A Ty?
W kawie najchętniej odnajdujesz nuty czekolady, orzechów czy karmelu? A może bardziej owoce i kwiaty? Jeśli jeszcze nie wiesz, zacznij od naszych kaw i porównaj dwie z nich obok siebie. Daj nam znać, co czujesz w filiżance — chętnie porozmawiamy o kawie.